Hollandse Waterlinies (postzegelvel)

Op 30 maart 2026 geeft PostNL het postzegelvel Hollandse Waterlinies uit, met daarop foto’s en plattegronden van 19e- en vroeg-20e-eeuwse verdedigingswerken in Nederland. De Hollandse Waterlinies is de verzamelnaam voor de Nieuwe Hollandse Waterlinie en de Stelling van Amsterdam. Door in oorlogssituaties land onder water te zetten, konden deze verdedigingslinies het westen van Nederland beschermen tegen de vijand. 

Op de postzegels Hollandse Waterlinies staat de waardeaanduiding 1 voor post tot en met 20 gram met een bestemming binnen Nederland. Het ontwerp van de postzegels is gemaakt door grafisch ontwerper Bart de Haas uit Den Haag.

De Nieuwe Hollandse Waterlinie en de Stelling van Amsterdam vormen samen de Hollandse Waterlinies. Dit UNESCO Werelderfgoed is een 200 kilometer lange verdedigingslinie met 96 forten, 6 vestingen en 2 kastelen. In oorlogssituaties kon het westen van Nederland hiermee worden beschermd tegen de vijand door brede stroken land tot kniehoogte onder water te zetten. Zo werd het land onbegaanbaar voor soldaten, voertuigen of paarden, terwijl het water te ondiep was voor boten. 

In 1815 startte de bouw van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, als verbetering en uitbreiding van de 17e-eeuwse Oude Hollandse Waterlinie. In 1880 volgde een nieuwe bouwfase met de aanleg van de Stelling van Amsterdam. Mocht de vijand door de Nieuwe Hollandse Waterlinie breken, dan zou de Stelling van Amsterdam dienen als het laatste toevluchtsoord voor de militaire staf, de regering en het koningshuis. Naast het systeem van sluizen, dijken en kanalen om land onder water te zetten, werden forten gebouwd bij doorgangen en andere strategische plekken. 

De Nieuwe Hollandse Waterlinie en de Stelling van Amsterdam behoren tot de grootste militaire werelderfgoedsites van de wereld, samen met de Romeinse Limes en de Chinese Muur. De Nieuwe Hollandse Waterlinie is 3 keer als gevolg van oorlogsdreigingen geheel of gedeeltelijk onder water gezet: in 1870 (Frans-Duitse Oorlog), in 1914-1918 (Eerste Wereldoorlog) en in 1939-1940 (in aanloop naar de Tweede Wereldoorlog). De Stelling van Amsterdam heeft nooit actief dienstgedaan.

Bron: coehoorn.nl, hollandsewaterlinies.nl

Het postzegelvel Hollandse Waterlinies is ontworpen door grafisch ontwerper Bart de Haas uit Den Haag. Op elk van de 10 postzegels Hollandse Waterlinies staat een verdedigingswerk dat deel uitmaakt van de Nieuwe Hollandse Waterlinie (bovenste 5 postzegels) of de Stelling van Amsterdam (onderste 5 postzegels). Het staande beeldvlak van elke postzegel heeft afgeronde hoeken en is in 2 liggende rechthoeken verdeeld. In de ene rechthoek staat een kleurenfoto van het desbetreffende verdedigingswerk, verbonden met een illustratie van de plattegrond ervan die naar de andere rechthoek doorloopt. Op iedere postzegel staat het type verdedigingswerk vermeld en welk deel daarvan zichtbaar is. Op de bovenste en onderste velrand zijn naast elke postzegel de naam en de bouwperiode vermeld. Aan de randen van het postzegelvel staan fragmenten van 19e-eeuwse militaire kaarten met daarop de locatie van de verdedigingswerken. Op de postzegels en de velranden domineren verschillende tinten blauw en groen als verwijzing naar de essentie van de Hollandse Waterlinies: het onder water zetten van land.

Bart de Haas (1966, Den Haag) studeerde grafische en typografische vormgeving aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Na een paar jaar te hebben gewerkt bij verschillende ontwerpbureaus, vestigde hij zich in 1993 als zelfstandig grafisch en typografisch ontwerper. Voor PostNL maakte hij eerder de postzegelseries Scheepvaart in de zeventiende en achttiende eeuw (2025) en Roofvogels in Nederland (2024-2026), de postzegels 200 jaar KNRM (2024) en Onderwaternatuur (2024), de postzegelseries Onderwaterwereld (2021-2023) en Oersoorten (2021-2023), de postzegels Vrede, de hoogste waarde van de mensheid (2023), De Hollandsche Molen 100 jaar (2023), Snaarinstrumenten (2022), Nederlandse kastelen (2017), Appel- en perenrassen in Nederland (2016), Nationale muziekinstrumenten (2014) en Lang leve het bos! (2010).